Altı büyük ilde nüfus 2035: evlilik, doğurganlık ve iş ilanları

Altı ilin toplamı on yılda +%3,2 artıyor, ama bu artışın tamamı İstanbul dışındaki beş ilden geliyor. İstanbul 2030’a kadar yerinde sayıyor, 2030-2035’te 141 bin kişi azalıyor. Nedeni doğal artışın sıfıra yaklaşması ve ilin yılda ortalama 46 bin kişi net iç göç vermesi.

Diğer beş il hem iç göç alıyor hem de genç nüfusu daha yüksek olduğu için doğal artışı daha geç sıfıra iniyor. Senaryoyu değiştirip il il sonucu görmek için ilin adına tıklayın.

2014’ten 2025’e evlenmeler İstanbul'da %11,7, Ankara'da %2,5, İzmir'de %12,8, Bursa'da %1,1 azaldı, Antalya ve Kocaeli illerinde ise arttı. Aynı dönemde doğumlar her ilde %23 ile %40 düştü.

Bin kişiye düşen evlenme hızı daha hızlı düşüyor görünüyor, ama bu hızın paydası yaşlanan toplam nüfus. Evlenmeyi asıl belirleyen 20-34 yaş nüfusa oranlandığında düşüş çok daha yavaş. Bu yüzden modelde kaba hız değil, 20-34 yaşa göre evlenme yoğunluğu kullanıldı.

Kadınların ortalama ilk evlenme yaşı altı ilin hepsinde 1,5 ile 1,8 yıl yükseldi (İstanbul: 25,4 → 27,2). Evlilik erteleniyor ama sayısı korunuyor.

Evlilik içi doğurganlık endeksi şu soruyu yanıtlıyor: bir yılın evlenme geçmişi 2025’teki “evlilik başına doğum” profiliyle kaç doğum üretirdi ve gerçekte kaç doğum oldu? Endeks 2017’den 2025’e altı ilin hepsinde %29 ile %33 düştü.

Doğum düşüşünün %84 ile %117 arası bu endeksten geliyor. Bursa, Antalya ve Kocaeli illerinde pay %100’ü aşıyor: evlenmeler arttığı için doğumlar artacakken evlilik başına doğumun azalması bunu fazlasıyla sıfırladı.

Erteleme mi, gerçek azalma mı? Kadınların ilk doğum yaşı da ilk evlenme yaşıyla neredeyse aynı hızda yükseldi, evlilik ile ilk doğum arası yalnızca 0,1-0,4 yıl uzadı. Bu kadar küçük bir uzama yaklaşık %30’luk düşüşü açıklamıyor. 2025 doğumlarının yarıdan fazlası evliliğin ilk beş yılında gerçekleşiyor, bu da bugünkü evlenmelerin önümüzdeki beş yılın doğumlarını büyük ölçüde belirlediği anlamına geliyor.

İŞKUR’a 2024 yılında bildirilen 2.566.031 açık işin yaklaşık %48 kadarı bu altı ilden geldi. Kişi başına ilan Kocaeli’de Türkiye ortalamasının 1,69 katı.

İlan yoğunluğu yüksek iller ertesi yıl daha çok göç alıyor. Ancak “zaten göç alan il daha çok ilan verir” ilişkisini ayıklamak için önceki yılın göçü denetlendiğinde katsayı yaklaşık yarıya iniyor (8,65 yerine 4,08). Bu temkinli modelde ilan yoğunluğu %10 yüksek olan bir il ertesi yıl binde 0,39 daha yüksek net göç hızı gösteriyor. Kalıcı %20’lik fark uzun dönemde binde 2,2 demek, İstanbul ölçeğinde yılda yaklaşık 33 bin kişi.

Katsayı ancak %5 düzeyinde anlamlı (t = 1,96) ve ilişki nedensel değil. 2017-2023 için 81 ilin açık iş serisine açık bir kaynaktan ulaşılamadı. Bu yüzden ilan yoğunluğu merkez tahmini değiştirmiyor, yalnızca bir senaryo olarak giriyor.

Ortalama hane büyüklüğü son on yılın hızıyla küçülmeye devam ederse altı ilde hane sayısı 11,18 milyon haneden 12,99 milyon haneye çıkıyor. İstanbul'da nüfus azalırken hane sayısı +%12,7 artıyor. Konut, altyapı ve yerel hizmet talebi için nüfustan daha belirleyici olan bu sayı.

Hane büyüklüğü 2025 düzeyinde kalırsa İstanbul'da 2035 hane sayısı 679 bin daha az olur. Gerçek değer büyük olasılıkla bu iki uç arasında.

Ankara, Bursa ve Antalya’da iki projeksiyon %1 civarında uyuşuyor. Fark İstanbul’da: TÜİK’in yolu 2023-2030 arasında yılda ortalama 68 bin kişilik artış öngörüyor, gerçekleşen artış 2023-2025 arasında yılda 49 bin oldu ve doğumlar bu yıllarda azalmaya devam etti.

İzmir ve Kocaeli için TÜİK’in 2030 değerine birincil bir kaynaktan ulaşılamadığı için tabloya alınmadı.